Qonunchilik asoslari

O’zbekistonda savdo va xizmat ko’rsatish sohasida faoliyat yurituvchi barcha tadbirkorlar onlayn nazorat-kassa mashinalari (NKM) va virtual kassa tizimlaridan foydalanishi qonunan majburiydir.

Asosiy normativ hujjatlar

Ma’lumotlarning poydevori O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-noyabrdagi 943-sonli qarori — “Onlayn nazorat-kassa mashinalari va virtual kassa tizimi qo’llanilishini ta’minlash chora-tadbirlari to’g’risida” hisoblanadi.

Qo’shimcha asosiy qarorlar:

Qaror	Mavzusi
VM 943-sonli qarori (23.11.2019)	Onlayn-NKM va virtual kassa tizimini joriy etish
VM 833-sonli qarori (31.12.2020)	Raqamli markirovka, NIS “ASL BELGISI” va sotuv monitoringi
VM 201-sonli qarori (08.03.2019)	Mahsulotlarni transport qadog’ida sotish (KITU formati)
VM 489-sonli qarori (14.08.2020) va 249-son (28.04.2021)	EHF, elektron shartnomalar va NKM cheklarida MXIK aks ettirish
Soliq kodeksi 223-modda 5-qism	Noto’g’ri MXIK uchun jarima — realizatsiya qiymatining 1% (01.03.2023 dan)

Qaror ilovalari (Nizomlar va tartiblar)

Batafsil qoidalar va tartiblar ushbu qarorga ilova qilingan quyidagi hujjatlardan olingan:

Ilova	Mazmuni
1-ilova	Aholi bilan pulli hisob-kitoblarni amalga oshirishda onlayn-NKM va virtual kassa tizimini qo’llash tartibi to’g’risidagi Nizom. Kassa cheklari, foydalanish tartibi va asosiy tushunchalar.
2-ilova	O’zbekiston hududida qo’llanilishi ruxsat etilgan onlayn-NKM, virtual kassa va fiskal modulga qo’yiladigan texnik talablar. Qurilmalarning bloklanishi, GPS va offlayn rejim talablari.
3-ilova	Texnik xizmat ko’rsatish markazlari (TXKM) davlat reyestrini yuritish va ularga qo’yiladigan alohida talablar.
4-ilova	Onlayn-NKM va virtual kassalarning davlat reyestrini yuritish tartibi to’g’risidagi Nizom.
1a-ilova	Marketpleyslar va elektron to’lov tashkilotlari orqali elektron fiskal chek taqdim etish tartibi to’g’risidagi Nizom.

Texnik va metodik manbalar

Amaliy jarayonlar va ro’yxatdan o’tish uchun zarur bo’lgan qo’shimcha ma’lumotlar quyidagi manbalardan olingan:

“Onlayn-NKM yoki virtual kassalarni Davlat reyestriga kiritish tartibi” bo’yicha metodik qo’llanmalar
Fiskal ma’lumotlar operatori — “Yangi texnologiyalar” IAM
“Kiberxavfsizlik markazi” va Soliq qo’mitasi tomonidan belgilangan reglamentlar

Atamalar ro’yxati

Qonunchilikda ishlatiladigan barcha asosiy atamalar 943-sonli qarorning 1-ilovasi 2-bandida keltirilgan. Quyidagi sahifalarda har bir atama batafsil tushuntirilgan:

#	Atama	Sahifa
1	Onlayn-NKM	Qurilmalar va tizimlar
2	Virtual kassa	Qurilmalar va tizimlar
3	Fiskal modul	Qurilmalar va tizimlar
4	Fiskal belgi	Qurilmalar va tizimlar
5	Fiskal ma’lumotlar operatori	Qurilmalar va tizimlar
6	Z-hisobot	Chek va hisobot
7	Kassa cheki	Chek va hisobot
8	QR-kod	Chek va hisobot
9	MXIK	Chek va hisobot
10	Shtrix-kod	Texnik talablar
11	Markirovka belgisi	Texnik talablar
12	2D-skaner	Texnik talablar
13	Offlayn rejim	Texnik talablar
14	Integratsiya	Texnik talablar
15	QQS (stavka va summa)	Moliyaviy talablar
16	Umumiy ovqatlanish xizmatlari	Moliyaviy talablar
17	Geolokatsiya (GPS)	Moliyaviy talablar
18	Virtual fiskal modul	Moliyaviy talablar
19	STIR / JShShIR	Moliyaviy talablar
20	Komitent	Amaliy qoidalar
21	O’lchov birligi	Amaliy qoidalar
22	Ikkilamchi tizimlar	Amaliy qoidalar
23	Kvitansiya daftari	Amaliy qoidalar
24	To’lov shakllari	Amaliy qoidalar

Qo’shimcha mavzular

Mavzu	Sahifa
Raqamli markirovka, Data Matrix, `Label` maydoni	Raqamli markirovka
Restoran, bar, kafe uchun quyib sotish	Quyib sotish
Jarimalar, javobgarlik, qoidabuzarlik oqibatlari	Jarima va javobgarlik
Tezkor qo’llanma (Call Center)	Call Center qo’llanma