Jarima va javobgarlik

Jarima va javobgarlik

O’zbekiston Respublikasida onlayn-NKM, MXIK va raqamli markirovka qoidalarini buzganlik uchun Soliq kodeksi va boshqa qonun hujjatlari asosida moliyaviy jarima va ma’muriy javobgarlik belgilangan.

Diqqat

Bu sahifa umumiy ma’lumot uchun. Aniq jarima miqdorlari va modda raqamlari amaldagi tahrirga muvofiq o’zgarishi mumkin. Qaror chiqarishdan oldin Soliq kodeksining so’nggi versiyasini va soliq.uz sahifasidagi yangiliklarni tekshiring.

---

1. Noto’g’ri MXIK kodi uchun jarima

Asosi: Soliq kodeksining 223-moddasi 5-qismi (2023-yil 1-martdan kuchga kirgan).

Buzilish	Jarima miqdori
EHF (elektron hisob-faktura) yoki NKM chekida noto’g’ri MXIK ko’rsatish	Realizatsiya qilingan tovar (xizmat) qiymatining 1 foizi
MXIK umuman ko’rsatilmaslik	EHF/chek qabul qilinmaydi (tizim tomonidan rad etiladi)

Sabablar:

• Xarid qilingan tovar nomenklaturasiga mos kelmaydigan MXIK;
• Faoliyat turiga mos kelmaydigan MXIK;
• Eskirgan yoki noto’g’ri MXIK kodi.

Maslahat

Jarimadan qochish uchun:

• Eng so’nggi MXIK katalogidan foydalaning (tasnif.soliq.uz);
• Biznex POS da avtomatik MXIK qidiruvini qo’llang;
• Yangi mahsulot qo’shganda MXIK ni tekshirib chiqing.

---

2. Fiskal chek bermaslik uchun jarima

Buzilish darajasi	Jazo
Birinchi marta	Ogohlantirish yoki kichik miqdorda jarima
Takroriy	Katta miqdordagi jarima
Muntazam buzilish	Faoliyatni to’xtatish xavfi

Sabablar:

• Naqd savdoda fiskal chek bermaslik;
• Bank kartasi orqali to’lovda fiskal chek bermaslik;
• Mijozga eski (fiskallashtirilmagan) chek berish.

---

3. Markirovka qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik

3.1. Markirovkasiz mahsulotni sotish

Majburiy raqamli markirovkaga tegishli tovarni Data Matrix kodisiz sotish — qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka sabab bo’ladi (ma’muriy va moliyaviy).

3.2. Bo’sh label bilan chek

Label maydoni bo’sh bo’lgan markirovkalangan tovar cheki — “ASL BELGISI” tomonidan xato bilan qayta ishlanadi, markirovka kodi muomaladan chiqarilmaydi, soliq tekshiruvida tafovut yuzaga keladi.

3.3. Markirovka kodini takroran sotish (dublikat)

Bitta KM ni bir necha marta sotish — “ASL BELGISI” da xatolik sifatida qayd etiladi va davlat nazorat organlariga avtomatik xabar yuboriladi.

3.4. Quyib sotishda hisobdan chiqarmaslik

Restoran/bar amalda sotgan markirovkalangan mahsulotni NIS “ASL BELGISI” da hisobdan chiqarmaslik — raqamli markirovka qoidalarini buzish hisoblanadi va O’zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq javobgarlikka sabab bo’ladi.

Diqqat

Avans cheklaridagi KM lar soni va fiskal cheklardagi realizatsiya hajmi mos kelishi shart. Tafovut soliq tekshiruvida aniqlanadi.

---

4. Eskirgan kassa apparati uchun jarima

Sana	Talab
2022-yil 1-yanvar	Yangi talablarga javob bermaydigan kassalarning ro’yxatdan o’tkazilishi to’xtatilgan
2023-yil 1-yanvar	Eski kassalardan foydalanish butunlay taqiqlanadi

Talablar:

• Bank kartasi to’lovlarini qabul qilish;
• GPS orqali joylashuvni yuborish;
• 2D-skaner orqali shtrix-kod va Data Matrix o’qish;
• MXIK qo’llab-quvvatlash.

---

5. Davlat reyestriga kiritilmagan tizimdan foydalanish

POS-tizimlar va dasturlar majburiy ravishda soliq organlari tizimiga integratsiya qilinishi va Davlat reyestriga kiritilishi lozim.

Buzilish	Oqibati
Reyestrdan tashqari tizimdan foydalanish	Faoliyat to’xtatilishi
Ikkilamchi (turdosh) hisob tizimi qo’llash	Ma’muriy javobgarlik

Diqqat

Belgilangan grafik muddati tugagandan so’ng, savdo yoki xizmat ko’rsatish shoxobchasida onlayn-NKM yoki virtual kassa bilan bir vaqtda boshqa turdagi (ikkilamchi) fiskal ma’lumotlar hisobini yurituvchi tizimlardan foydalanish — taqiqlangan.

---

6. Smenani yopmaslik va Z-hisobot bermaslik

• Smena yopilmasa — soliq hisobotlarida muammo;
• Z-hisobot shakllanmasa — kunlik ma’lumotlar OFD ga yetkazilmaydi;
• 48 soatdan ortiq OFD bilan aloqa bo’lmasa — fiskal modul avtomatik bloklanadi.

---

7. Komitent ma’lumotini ko’rsatmaslik

Komission savdoda (vositachi orqali) komitentning STIR yoki JShShIR raqami chekda ko’rsatilmasa — qoidabuzarlik. Tegishli moliyaviy jarima qo’llanilishi mumkin.

---

8. Qog’oz chek talablariga rioya qilmaslik

Talablar:

• Qog’oz oq, yozuv qora;
• Kenglik kamida 55 mm;
• Harf balandligi kamida 2 mm;
• QR-kod kamida 30x30 mm.

Talablarga rioya qilmasdan chek berish — qoidabuzarlik.

---

Jarimadan qochish — eng yaxshi amaliyot

Maslahat

1. MXIK ni avtomatik kiriting — Biznex POS da MXIK qidiruv integratsiyasidan foydalaning;
2. Markirovkalangan tovarni har doim ESF orqali xarid qiling — Data Matrix mavjudligini tekshiring;
3. 2D-skaner va onlayn-NKM — eng yangi versiyasidan foydalaning;
4. Internet barqarorligini ta’minlang — 48 soat qoidasiga rioya qiling;
5. Smenani har kuni yoping — Z-hisobot avtomatik shakllansin;
6. Avans va fiskal chek mosligi — quyib sotishda majburiy;
7. Tekshirib boring — Monitoring > Fiskal sahifasida OFD sinxronizatsiyasini kuzatib boring.

---

Jarima qaerdan kelishi mumkin?

Manba	Tekshirish usuli
Davlat soliq qo’mitasi	Avtomatik (OFD ma’lumotlari) yoki kameral tekshiruv
NIS “ASL BELGISI”	Markirovka monitoringidan tafovutlar
Litsenziya organlari	Litsenziya yoki xabarnoma yo’qligi
Iste’molchilar shikoyati	Fiskal chek bermagan haqida arz

---

Tegishli sahifalar

• Qonunchilik asoslari — 943-sonli qaror
• Raqamli markirovka — markirovka qoidalari
• Quyib sotish — umumiy ovqatlanish uchun
• Texnik talablar — qurilmalar talabi
• Chek va hisobot — chek talablari